Mọi chuyện cứ thế trôi qua cho đến tháng Ba, rồi tất cả đổ vỡ chỉ vì một khay rau.
Lưng của mẹ tôi vốn đã yếu từ khi tôi còn nhỏ. Bà bán hàng ở chợ bốn ngày một tuần, và để có được chỗ đẹp ngay góc đường, người ta phải có mặt từ lúc trời còn tối mịt; thế nên toàn bộ công việc ấy phụ thuộc vào một người đàn ông chạy xe ba bánh, người đáng lẽ phải đến lấy hàng lúc bốn giờ rưỡi chiều nhưng thường xuyên đến muộn, và đôi khi chẳng thèm đến luôn. Tháng đó, ông ta không đến. Thế là tôi đề nghị giúp. Tôi bảo mình sẽ dậy sớm để giúp bà khuân vác mọi thứ xuống, và tôi nói thật lòng, tôi đã làm thế vào thứ Ba, rồi cả thứ Năm, cho đến thứ Bảy thì tôi ngủ quên mất tiếng chuông báo thức.
Tôi muốn phải chính xác ở chỗ này, bởi vì phần còn lại của chương này là sự bất công của tôi đối với chính mình, và tôi muốn có ít nhất một đoạn văn trung thực. Chuông báo thức reo lúc bốn giờ sáng. Tôi chẳng có chút ký ức nào về việc đã nghe thấy nó. Có lẽ trong cơn mơ màng, tôi đã gạt nó rơi khỏi đầu giường, hoặc là nó chưa bao giờ reo, hoặc là tôi đã nghe thấy rồi tắt nó đi ngay trong giấc mơ và cứ ngỡ mình đã dậy. Mẹ tôi đã đợi đến tận năm giờ kém hai mươi. Rồi một mình bà khệ nệ bê mười một khay hàng xuống ba tầng lầu giữa bóng tối, trời vừa mưa xong, bậc thang tầng hai thì trơn trượt, và ở chuyến cuối cùng, khi bà vừa bước xuống thì cả khay hàng cùng mọi thứ trên đó đổ nhào xuống các bậc thang, văng tung tóe; bà ngồi bệt dưới chân cầu thang, lúi húi nhặt từng thứ một vào lại khay giữa màn mưa ẩm ướt, rồi vẫn phải ra chợ đúng giờ, và cuối cùng vẫn bán được gần hết chỗ hàng đó — điều này bằng cách nào đó chỉ làm mọi chuyện trở nên tồi tệ hơn.
Bà về nhà lúc mười một giờ đêm với cái đầu gối sưng to như nắm đấm, và bà chẳng nói với tôi lấy một lời cho đến tận một giờ chiều hôm sau; mà đến lúc đó, tôi đã có đủ năm tiếng đồng hồ để tự xây dựng cho mình một "lý lẽ" để bào chữa.
"Con đã bảo là con sẽ giúp mà," tôi nói. "Con đâu có nói là con sẽ không bao giờ ngủ quên. Có những tuần mẹ cũng chẳng dậy sớm được đâu."
Mẹ đang ngồi, chân gác lên chiếc ghế nhựa với một túi đá lạnh đắp lên đầu gối, bà nhìn tôi hồi lâu.
"Con không hề lười," bà nói. "Đó mới là điều khó khăn nhất. Nếu con lười, mẹ sẽ biết phải làm gì với con, ai mà chẳng biết cách đối phó với kẻ lười biếng. Con không lười, con không ngốc, cũng chẳng phải kẻ xui xẻo. Con chỉ là... chẳng làm cái gì cả. Và mỗi một lần con không làm gì, lại có người khác làm thay con, và người đó sẽ luôn luôn là mẹ, cho đến khi không còn là mẹ nữa."
Tôi đáp: "Thế thì thôi đừng làm nữa."
Và bà nói: "Thôi cái gì? Mẹ chẳng còn mong đợi gì ở con nữa rồi."
"Đó là nói dối."
"Không phải nói dối."
"Vậy mẹ muốn gì ở con?"
Bà nhấc túi đậu hà lan đông lạnh lên rồi lại đặt xuống, và bà nói: "Mẹ đã từng hy vọng," rồi bà bỏ lửng câu nói. Tôi đứng chôn chân nơi cửa bếp, cảm thấy như vừa bị một cú giáng mạnh vào người. Không phải vì lời nói ấy nghiệt ngã. Nó chẳng hề nghiệt ngã. Đó chỉ là một sự thật được phát biểu bằng những từ ngữ giản đơn nhất có thể, và chẳng có cách nào để tranh cãi với cái thì của nó cả. Mẹ đã từng hy vọng. Một điều thuộc về quá khứ.
Đêm đó, tôi thu dọn hành lý.
Tôi làm mọi thứ thật nhanh, trong bóng tối, với cánh cửa đóng kín — đó là cách để bạn biết rằng đây là một sự thật chứ không phải một phút bốc đồng. Hai bộ quần áo và thêm một bộ nữa. Điện thoại và dây sạc. Thẻ căn cước, thứ mà tôi phải lục lọi mãi trong cái ngăn kéo đầy những phong bì ấy.
Tôi đứng đó với ngăn kéo mở toang khoảng một phút, rồi cầm lấy chiếc phong bì bỏ vào túi xách; số tiền bên trong dày hơn một xấp vé xe buýt, và tôi muốn ghi lại rằng cảm giác lúc ấy giống như đang đi ăn trộm dù đó là tiền của chính mình, và giờ đây tôi đã hiểu, cảm giác đó chính là khi thứ đầu tiên bạn tự tay kiếm được lại trở thành thứ mà bạn dùng để rời bỏ tất cả.
Chuyến xe buýt khởi hành lúc chín giờ bốn mươi. Tôi mua vé tại quầy với cái tên của chính mình được viết lên đó; người đàn bà sau lớp kính hỏi tôi có muốn lấy luôn chuyến ba giờ chiều không, vì trông tôi đứng đó như một kẻ chẳng biết mình đang làm gì — mà thực tế đúng là vậy.
Tôi để lại một mẩu giấy trên bàn. Tôi phải viết tới bốn lần mới xong. Bản cuối cùng viết:
Con lên thành phố ở với chú và dì Jenny. Con sẽ học hành tử tế. Con sẽ gọi về. Đừng giận bố.
Tôi chẳng biết tại sao mình lại viết dòng cuối cùng ấy. Tôi nghĩ mình muốn có một ai đó trong nhà này, một người mà họ chưa từng phải làm gì cho họ cả.
Tôi không chào tạm biệt bất cứ ai. Không chào Linh, cũng chẳng chào mẹ. Tôi xách chiếc túi duy nhất đi bộ ra đường lớn, đứng dưới ánh đèn đường chờ xe buýt đến, rồi bước lên và ngồi tít ở hàng ghế cuối, ôm khư khư cái túi trên đầu gối như một nhân vật nào đó trên bản tin thời sự.
Chúng tôi đang lao đi trên cao tốc, cửa kính xe rung lên bần bật thì tin nhắn của Linh tới; bởi vì cuối cùng, sau tất cả, tôi cũng đã báo cho cậu ấy, ngay từ khi còn ở trên xe, vì thực ra tôi cũng chỉ dũng cảm được một chút xíu thôi.
đồ ngốc — rồi ba giây sau — đến nơi thì nhắn tin nhé
Và lát sau, vào khoảng mười một giờ đêm, khi chúng tôi đang đi qua những cánh đồng tối đen như mực và ánh đèn leo lét của một trạm dừng nghỉ, một tin nhắn thoại hiện lên. Mười một giây, và trong đó là giọng cậu ấy: "Ok. Ok. Thế này là tốt rồi. Đừng có hoảng. Và dù họ có nói gì thì đêm nay cũng đừng có mò về, vì nếu con về đêm nay thì sẽ thành một cuộc cãi vã, còn nếu con ở lại cả tháng, nó sẽ trở thành một cuộc đời."
Tôi nghe đi nghe lại đoạn ghi âm đó bốn lần, áp điện thoại vào tai và tựa đầu lên mặt kính cửa sổ.
Cổng nhà chú tôi là loại cửa cuốn kim loại với một cánh cửa nhỏ được cắt ra ở một bên. Tôi đứng ngoài đó hồi lâu, vì lúc này đã mười giờ rưỡi đêm và tôi chẳng báo trước cho ai cả; từ xa, tôi có thể thấy ánh sáng xanh của tivi hắt ra từ một ô cửa sổ trên tầng, và tôi nhớ mình đã nghĩ rằng: bất cứ điều gì sắp xảy ra đây sẽ là điều cuối cùng xảy ra với "phiên bản cũ" của tôi. Đó là một cách nghĩ đầy kịch tính, nhưng thực tế đúng là như vậy.
Tôi gõ cửa. Dì Jenny mở cửa.
Dì nhìn cái túi xách, rồi nhìn tôi; gương mặt dì thoáng hiện lên vẻ gì đó gần như là bực bội rồi nhanh chóng tan biến, dì lùi lại và dùng hông giữ cánh cửa.
"Trông con thảm hại quá," dì nói. "Cơm trong nồi rồi đấy. Đi rửa mặt đi đã, và đừng có làm thức giấc chú, ông ấy mà dậy là lại muốn biến chuyện này thành cái hội thảo cho xem."